Paĝomarkiloj

30. janv., 2021

Por traduki la francan kunmetitan vorton "marque-page" mi hezitis inter "paĝomarkilo" aŭ "paĝomemorilo", aŭ "paĝoretrovilo".
Kio estas paĝomarkilo ?
Tre ofte, simpla papero povas ludi la rolon de paĝomarkilo kiu utilas por retrovi la paĝon kie oni interrompis sian legadon.
Sed mi rimarkis ke de kelkaj jaroj oni povas aĉeti paĝomarkilojn kun interesaj bildoj en multaj lokoj, muzeoj kaj turismaj butikoj.
Ĉi tiaj bildetoj invitas al kolektado, al interŝanĝado kaj permesas dispartigi amikajn memoraĵojn per malkostaj kaj amuzaj donacoj.
Tio donis al mi la ideon krei miajn akvarelajn paĝomarkilojn. Ĉiu paĝomarkilo estante ununura aŭtentika verko. Kompreneble mi ne povis antaŭvidi ĉu mia ideo plaĉos al novaj amatoroj de mia pentro…

Antaŭ kelkaj tagoj, mi proponis miajn paĝomarkilojn.
Sekve al la obtenita sukceso, la propono daŭros ĝis la 15a de februaro 2021.
Post ĉi tiu dato mi daŭre prilaboros akvarelojn en ĉi tiu formato mallarĝa kaj vertikala (59 x 210 mm).
Aperas ke tia formato plaĉas al amatoroj kiuj povas krei ludajn kolektojn sen ruinigi sin.
Sed se la paĝomarkila formato plaĉas al kolektantoj, ĝi ankaŭ interesas la pentriston ĉar la mallarĝa vertikaleco de la bildo stimulas la kreadecon.
Post la 15a de februaro, la prezo de miaj paĝomarkiloj ne povos resti je la nuna reklama prezo.

La vendotaj paĝomarkiloj lokiĝas ĉi tie : Marque-pages

Estimata leganto, se vi trovas eraron aŭ malklarecon en mia teksto,
mi invitas vin : " Helpon ! " …helpu min en la korektado de miaj artikoloj.
Por tion fari, sufiĉas lasi komentojn.

 

20. janv., 2021
Adjektivo kaj adverbo 
Kiel ne konfuzi inter ili ?
En la komenco 
la lernanto de Esperanto
ofte hezitas inter
la uzado de
du formoj de vortoj.
Ĉu mi devas uzi adjektivon ? 
Ĉu adverbo estus pli bona ? 
Oni facile elektas 
la bonan formon
de la vorto
kiam oni scias ke :
  • Adjektivo rilatas kun substantivo
    (nomo, propra nomo, pronomo kaj infinitivo de verbo)
  • Adverbo rilatas kun verbe,
    aŭ kun adjektivo, aŭ kun alia adverbo.

La konsekvenco estas logika :

  • Adjektivo ne rilatas kun verbo (…sed la infinitivo de verbo funkcias kiel substantivo).
  • Adverbo ne rilatas kun substantivo.

Kiam oni bone komprenas la funkciojn de la kvar vortaj tipoj :
Substantivo, adjektivo, adverbo kaj verbo oni ne plu riskas konfuzi inter ili.

Ekzemple :

  • Manĝi bonan panon. (Oni manĝas panon kiu estas bona)
  • Bone manĝi panon. (Oni bone manĝas panon kies kvalito ne estas konata.)

La leganto povas proponi aliajn ekzemplojn.
La leganto povas ankaŭ helpi min en la plibonigado de ĉi tiu artikolo.

Estimata leganto, se vi trovas eraron aŭ malklarecon en mia teksto,
mi invitas vin : " Helpon ! " …helpu min en la korektado de miaj artikoloj.
Por tion fari, sufiĉas lasi komentojn.

3. janv., 2021

La 16 reguloj de la Fundamento de Esperanto 

Oni ofte aŭdas ke la gramatiko de Esperanto entenas nur 16 regulojn pro propaganda aŭ reklama prezento de la lingvo internacia.
Ĉi tiu ideo apartenas ne nur al malamikoj de la lingvo de Zamenhof.
Sufiĉas malfermi la libron Plena Analiza Gramatiko de Esperanto (ISBN 92 9017 022 0) kiu entenas 599 paĝojn por kompreni ĉi tiun ideon ĉar oni povas legi ĉi tiun prezenton:
«
La titolon « Plena Gramatiko de Esperanto » portas, en la Fundamenta Krestomatio », la dek ses reguloj, kiuj, en la « Fundamento », estas titolitaj simple « Gramatiko ». La epiteton « plena » Zamenhof evidente uzis nur el propagandaj kaŭzoj. Li mem konsciis ja pri la nesufiĉeco de tiu gramatiketo kaj tial lin ĝin kompletigis jam en la « Fundamenta Ekzercaro », parte en formo de ekzemploj, parte en formulitaj reguloj; kaj poste li daŭrigis la kompletigon en siaj « Lingvaj Respondoj ». Voli limigi la fundamentecon al tiu gramatiketo kaj apogi sin ekskluzive sur ĝi por pritrakti la ĉefajn demandojn de nia lingvo estus do ne scienca kaj iel infana sinteno. Tial tiun gramatiketon ni presigas, kape de nia libro, pli kiel historin dokumenton, ol kiel la ununuran fonton de niaj informoj pri la lingvo.
Ni citas la regulojn senŝanĝe, escepte ilian vic-ordon: ni vicigis la paragrafojn laŭ la ordo de nia pritraktado. La originan numeron ni donas parenteze.
»
Kion pensi pri ĉi tiu teksto ?

Evidente Kalman Kalocsay kaj Gaston Waringhien, la kunaŭtoroj de P.A.G. de Eo, ne povas malpravi. Sed en diskuto inter esperantistoj kiuj rigardas la Fundamenton de Esperanto kiel biblion kaj aliaj kiuj pensas ke la « Plena Gramatiko » kun ĝiaj 16 reguloj estas nur propaganda aĵo, mi ne povas partion preni.
La ŝlosilo de la problemo, por mi, lokiĝas en la ĉi suba ekstrakto de la ĉi supra teksto : 

« …Voli limigi la fundamentecon al tiu gramatiketo kaj apogi sin ekskluzive sur ĝi por pritrakti la ĉefajn demandojn de nia lingvo estus do ne scienca kaj iel infana sinteno.… » 

Efektive pri Esperanto oni povas lokigi sin laŭ scienca vidpunkto aŭ laŭ infana vidpunkto.

Se oni elektas la infanan vidpunkton oni lernas Esperanto denaske (…aŭ forgesante ĉion kion oni scias pri lingvoj kaj) tiam oni renkontas nenian gramatikan problemon. En tiu kazo eĉ la « Plena Gramatiko » de la Fundamento ne vere estas bezonata.

Se oni elektas la sciencan vidpunkton oni malkovras ke Esperanto konsistigas eksterordinaran studokampon por la serĉado kaj la kompreno de niaj interlingvaj problemoj.
Plue ĉi tiu Serĉokampo ne estas multe esplorita.

La malsameco inter etna lingvo kaj Esperanto estas ke Ilo (Internacia Lingvo) posedas strukturon kiu organizas sin ek de sendependaj radikoj iom same kiel ĉeloj en vivanta estaĵo.
Kompreni tion ek de sia eklernado, ege faciligas sian rapidan akiron de Esperanto.

Estimata leganto, se vi trovas eraron aŭ malklarecon en mia teksto,
mi invitas vin : " Helpon ! " …helpu min en la korektado de miaj artikoloj.
Por tion fari, sufiĉas lasi komentojn.

2. janv., 2021

Lernantoj de Esperanto eĉ progresintoj foje renkontas malfacilecon kun la transitiveco de la verboj…

Kion oni trovas pri la transitiveco de la verboj en Plena Ilustrita Vortaro ?

transitiv²a

Λ (se paroli pri verbo) Tia, ke ĝi povas ricevi rektan objekton, : anstataŭi, bani, daŭrigi, frapi, fumi, komenci, masturbi, ŝanĝi .  transira. ☞ absoluta.

∆  rilato.

transitivigi. Transformi verbon netransitivan en transitivan: en E. oni devas uzi afikson, por transitivigi verbon.

netransitiva ( pp verbo) Tia, ke ĝi ne povas ricevi rektan objekton, : boli, bruli, ĉesi, daŭri, evolui, manki, promeni  k.a.. SIN.  Netransira.

Kial ĉi tiu transitiveco aŭ netransitiveco povas starigi problemon ? 

Se oni uzas verbon kies signifo estas perfekte konata neniu problemo ekestas.

Sed foje sub la influo de sia denaska aŭ ĉiutaga lingvo, oni hezitas.
Ĉu la verbo kiun mi uzas estas transitiva aŭ netransitiva ?

Kompreneble la vortaro indikas la kvaliton de la verbo per (tr) aŭ (ntr) sed por ne ĉiam reveni al la vortaro kion fari ?
La solvo estas simpla : kiam oni lernas novan verbon oni devas koni ĝian ekzaktan signifon.

Jen du ekzemploj :

Ekzemplo n°1

fleks/i (tr)

Kurbigi ion sub premo aŭ kun peno: fleksi branĉon

 Kial mi povas heziti ?

Ĉar en mia denaska lingvo (franca) la verbo « fléchir » (…kiu ŝajnas tre proksima je fleks/i ) estas fakte netransitiva ĝi fakte tradukas la verbon « fleksiĝi »

Ekzemplo n°2

★nask/i (tr)

( se paroli pri ino) Eligi el si idon: jen vi estas graveda kaj vi naskos filon

Kial mi povas heziti ?
Ĉar en mia denaska lingvo (franca) la verbo « naître » (…kiu ŝajnas tre proksima je nask/i ) estas fakte netransitiva ĝi fakte tradukas la verbon « naskiĝi »

KONKLUDO :

Kiam oni lernas verbon en Esperanto oni devas bone memori ĝian precizan signifon kaj ne fali en la kaptilon de la falsaj amikoj (vortoj kiuj similas per la sono sed ne per la ekzakta senco)

KONSILO MIA :

Ĉiam lerni novan vorton en la kunteksto de pluraj frazoj.
Tial ĉi, PIV (Plena ilustrita Vortaro de Esperanto) estas la plej utila ilo.

Estimata leganto, se vi trovas eraron aŭ malklarecon en mia teksto,
mi invitas vin : " Helpon ! " …helpu min en la korektado de miaj artikoloj.
Por tion fari, sufiĉas lasi komentojn.

2. janv., 2021

Komencantaj lernantoj diris al mi ke malfacilas memori la tabelon de la korelativoj (simplaj vortoj). 
La tabelo la plej konata estas prezentata laŭ linioj kaj kolonoj sed alia prezento eblas.

Per ĉi tiu tabelo oni obtenas 5 x 9 = 45 vortojn kiuj ĉiuj multe utilas en la uzado de la lingvo.
Plue, se oni rimarkas ke la 4 kolonoj , iu, io, ia kaj ie, povas ricevi akuzativon oni aldonas 5 x 4 = 20 vortojn al la listo.

Kompreneble, estas ege interese bone ekzerci sin en la uzado de ĉi tiuj vortetoj per …
Ekzemploj :

Oni facile trovas ilin per https://vortaro.net

Iuj homoj havas apartan kapablon por la matematiko.

Io mankas en la skribilaroĝi ne estas ankoraŭ io grava.

Via vino estas nur ia abomena acidaĵo.

La mondo ial rigardas ilin senkonfide.

Mi iam renkontis vin ie, sed mi ne plu memoras kie.

Kie vi estas?  Kien vi iras?

Kies panon oni manĝas, ties agojn oni laŭdas.

Malproksimaj landoj, kies lingvojn ni ne komprenas. 

KTP…

Por instrui la korelativojn jen bonega metodo :
https://tubaro.aperu.net/v/ytb_mh0PzN1bSJM/

Estimata leganto, se vi trovas eraron aŭ malklarecon en mia teksto,
mi invitas vin : " Helpon ! " …helpu min en la korektado de miaj artikoloj.
Por tion fari, sufiĉas lasi komentojn.